Âm linh tự và mộ lính Hoàng Sa khúc ca hào hùng giữa biển Đông

Âm linh tự và mộ lính Hoàng Sa đã tồn tại trên huyện đảo Lý Sơn cách đây hơn hai thế kỷ là những bằng chứng hùng hồn về ranh giới bờ cõi của đất nước hàng thế kỷ qua. Từ thời các vua chúa nhà Nguyễn đã coi trọng việc xác lập chủ quyền của dân tộc trên lãnh thổ của mình để lại cho con cháu muôn ngàn kiếp sau phải ghi nhớ công lao to lớn và sự hy sinh của ông cha ngày trước.

Có thể bạn muốn xem:

Âm linh tự (nghĩa tự, miếu âm hồn, miếu âm nhơn, am chúng sinh…) là một công trình thờ tự thường gặp ở các làng, xã, xóm, ấp trên khắp đất nước Việt Nam. Đây là nơi thờ cúng vong hồn những người chết đi nhưng vì nhiều lý do không có ai  thừa nhận hoặc không ai biết đến. Họ có thể là một kẻ vô gia cư, không họ hàng thân thích. Cũng có thể họ có gia đình, còn bà con, thân tộc nhưng trên bước đường lưu lạc mưu sinh thình lình gặp tai ương bất trắc hay tật bệnh bất ngờ rồi lìa đời ở một nơi nào đó mà thân nhân chẳng được báo tin, vô tình trở thành những âm linh cô độc… Thờ cúng ở Âm linh tự còn có những linh hồn là chiến sỹ trận vong, vì bối cảnh ác liệt của chiến trường nhiều khi xác thân không còn tìm được.

Âm linh tự Lý Sơn

Cổng Âm linh tự

Âm linh tự ở Lý Sơn đặc biệt còn thờ tự lính Hoàng Sa hy sinh khi đi làm nhiệm vụ trên biển thuộc thôn Tây, xã An Vĩnh, huyện đảo Lý Sơn, tỉnh Quảng Ngãi. Đền thờ Âm Linh tự được xây dựng vào giữa thế kỷ XVII, phía sau lưng tựa vào núi Hòn Tai, mặt chính diện nhìn ra biển. Cấu trúc ban đầu của ngôi đền không có mái che, các án thờ được bố trí giống như ngày nay. Đền xây dựng bằng đá san hô, vữa hồ( là vôi trộn mật lẫn nước lá cây để tăng độ kết dính). Không gian thờ phụng bên trong di tích Âm Linh tự được bố cục thành 3 gian: gian giữa thờ thần, gian hai bên thờ tả ban và hữu ban.

Khu vực sân, sâu trước của Âm Linh tự, là tháp thờ lính Hoàng Sa. Tháp có 4 mặt, giữa có 4 chữ Hán: “Chiến sỹ trận vong”. Đây là tháp thờ để tưởng nhớ những người lính của hải đội Hoàng Sa hy sinh trên biển. Di tích Âm Linh tự tổ chức lễ hàng năm theo Âm lịch vào các ngày: 16 tháng 2 tế chiến sỹ trận vong, 16 tháng 8 tế thu, 26 tháng 10 cầu hạ hết năm. Tổ chức tế lễ có ban tế tự gồm: chủ tế, tri lân, điển lễ, điển xướng, chấp sự, thủ bổn, trùm.

Gian chính điện Âm Linh tự còn có câu đối bi hùng, nói lên khí chất con người Lý Sơn, về những người lính luân phiên nhau ra quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa để bảo vệ chủ quyền lãnh hải của dân tộc. Họ mất đi rồi nhưng vẫn lưu oai thần dũng nơi Âm Linh tự khiến cho núi như có nước mắt, sông như có vành khăn để tang, khóc thương họ:

  • Địa nhựt tịch, dân nhựt phiên,
  • Bạc hải lư vong vòng lợi lạc.
  • Sơn như lệ, hà như đới, 
  • Thiên thu miếu mộ dũng thần côn.

Dịch nghĩa:

  • Đất có hộ tịch, dân luân phiên nhau,
  • Vượt biển xa xôi đi tìm nguồn lợi.
  • Núi như nước mắt, sông như vành khăn,
  • Ngàn năm miếu mộ vẫn còn lưu oai thần dũng.

Âm linh tự- Lý Sơn

Gian Chính điện Âm linh tự

Mộ lính Hoàng Sa di tích gắn liền với Âm linh tự  hiện nay thuộc thôn Tây, xã An Vĩnh, huyện Lý Sơn, tỉnh Quảng Ngãi. Khu mộ lính Hoàng Sa bao gồm mộ Phạm Quang ảnh và mộ những người lính trong hải đội Hoàng Sa, được chôn thành dãy dài theo trục Đông – Tây. Theo phong tục từ lâu đời, dân làng đã nặn các hình nhân đất sét tương ứng với số lượng người chết, sau đó lập đàn tế để “chiêu hồn nhập cốt” vào hình nhân rồi an táng thành ngôi mộ chung gọi là mả liếp hay mả gió/mộ gió.

Để có ngôi mộ gió cho người bạc mệnh, gia đình phải nhờ đến sự trợ giúp của một pháp sư. Sau khi cúng bái xin phép tổ sư, thầy pháp lên miệng núi lửa trên đảo lấy đất sét đem về, nhào với nước và bông gòn rồi nặn thành hình nhân theo sự mô tả nhân dạng của thân nhân, có kích thước tương tự thân thể người đã khuất. Cành dâu được chẻ đôi, xếp vào bụng làm xương sườn, đàn ông có 7 nhánh xương, đàn bà thì 9 nhánh. Lại dùng sợi tơ tằm hoặc sợi vỏ cây dâu làm những sợi gân. Các lóng xương sống, xương tay chân đều được làm bằng thân cây dâu. Hình nhân có đủ lục phủ ngũ tạng, kể cả bộ phận sinh dục. Thầy pháp phải nặn bằng hết số đất sét mang về, không bỏ sót chút nào vì người ta tin rằng số đất này tượng trưng cho da thịt của người chết, để sót lại sẽ làm đau như thể da thịt của họ bị mất mát. Nặn hình xong, thầy pháp dùng lòng đỏ trứng gà phết khắp hình nhân để khi khô đi, lớp lòng trứng trông giống như da người. Tiếp theo đó, người thân mặc quần áo và đồ liệm cho hình nhân, đặt linh vị trên mặt, rồi đưa vào quan tài. Một cỗ thuyền cúng với những mâm lễ vật, vàng bạc và lương thực được đưa xuống biển để dâng lên các vị thần và cúng linh hồn người chết.

Khi các nghi lễ chiêu hồn đã xong, mọi người tin rằng linh hồn người chết đã trở về nhập vào hình nhân. Bà con, dòng họ đặt quan tài xuống huyệt và lấp đất, đắp mồ. Trường hợp không biết ngày mất, người thân sẽ lấy ngày người quá cố ra khơi để làm ngày giỗ, thắp hương tảo mộ như những ngôi mộ bình thường. Nhiều nấm mộ gió được chôn từ hàng trăm năm trước, vì lý do nào đó khi đào lên cải táng, người ta thấy các hình nhân vẫn còn nguyên vẹn.

Mộ lính Hoàng Sa

Mộ lính Hoàng Sa trước Âm linh tự

Tương truyền, tục đắp mộ gió của người dân trên đảo bắt đầu cách đây hơn 2 thế kỷ và những ngôi mộ gió đầu tiên là của Cai đội Phạm Quang Ảnh cùng với 24 người lính của hải đội Hoàng Sa do ông chỉ huy. Trong một lần giong buồm ra Hoàng Sa làm nhiệm vụ, Phạm Quang Ảnh cùng hải đội của mình đã gặp bão, mất tích giữa biển khơi.

Xót thương những con người vì nước quên thân, triều đình sai phái quan quân ra tận đảo làm lễ chiêu hồn cho các tử sĩ. Một vị pháp sư nổi tiếng cũng phụng mệnh theo đoàn người ấy. Ra đến đảo, ông sai người lên núi Giếng Tiền lấy đất sét đem về, rồi tự mình nhào nặn khối đất thành hình nhân 25 người đã chết. Cứ theo lời kể của thân nhân vị pháp sư nặn tượng hình người quá cố, đến khi nào người thân bảo rằng đã giống người chết mới thôi.

Nặn xong 25 tượng đất của 25 người lính, pháp sư lập đàn cúng chiêu hồn ròng rã suốt nhiều ngày đêm, gọi linh hồn các tử sĩ nhập vào tượng rồi sai dân làng đưa đi an táng như người chết bình thường. Cai đội Phạm Quang Ảnh được chôn đầu tiên, sau đó là 24 người lính, xếp thành một hàng gồm 25 nấm mộ.

Trong số những tên tuổi khắc trên bia mộ gió ở Lý Sơn, ngoài Phạm Quang Ảnh, còn có những con người đã được chính sử triều Nguyễn trân trọng ghi danh với chức vụ là Cai đội, Chánh đội Hoàng Sa, như các ông Võ Văn Khiết, Phạm Hữu Nhật… Tuy nhiên rất nhiều ngôi mộ ở đó lại không còn tên tuổi. Họ thực sự là những nghĩa liệt sỹ hy sinh vì nước mà không màng đến việc lưu danh trong sử sách.

Từ bao đời nay, mộ gió của những người lính Hoàng Sa suốt dặm dài lịch sử vẫn được người dân đất đảo hương khói, chăm nom để tỏ lòng tri ân các bậc tiền nhân giữ cõi, bỏ mình trên khói sóng phong ba. Âm linh tự và mộ lính đội Hoàng Sa trên đảo Lý Sơn đã được Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch xếp hạng di tích lịch sử văn hoá quốc gia, theo Quyết định số 41/2007/QĐ-VHTT ngày 3/8/2007.

Nguồn: tư liệu

en-thong-tin-dat-tour

 

Các bình luận

comments

du lich ly son quang ngai

Bài viết liên quan